KHI CẦN HỖ TRỢ TÂM LÝ, BẠN NÊN TÌM AI?

Giang Kate
Jul 8, 2020
4 min read

Updated: Jul 16

Hiểu đúng vai trò của bác sĩ tâm thần, nhà tâm lý học, nhà tham vấn tâm lý, người thực hành thôi miên trị liệu và coach.

Một trong những câu hỏi tôi nhận được nhiều nhất là:

"Em nên gặp bác sĩ tâm lý hay nhà tâm lý?"

"Tham vấn tâm lý có kê thuốc không?"

"Nhà thôi miên có phải bác sĩ không?"

Thực ra, trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần có nhiều vai trò khác nhau. Mỗi người được đào tạo theo một hướng riêng và đảm nhận những nhiệm vụ khác nhau. Hiểu đúng sẽ giúp bạn tìm đúng người khi cần hỗ trợ.

1. Nhà tâm lý học (Psychologist)

Đây là những người được đào tạo chuyên sâu về tâm lý học ở bậc đại học, thạc sĩ hoặc tiến sĩ.

Họ nghiên cứu cách con người suy nghĩ, cảm xúc và hành vi; đồng thời có thể làm việc trong rất nhiều lĩnh vực khác nhau như:

nghiên cứu khoa học
giáo dục
doanh nghiệp
đánh giá tâm lý
tham vấn hoặc hỗ trợ tâm lý (tùy theo chương trình đào tạo và quy định của từng quốc gia)

Điều quan trọng cần hiểu là:

Psychologist không đồng nghĩa với bác sĩ.

Nhà tâm lý học không học y khoa.

2. Bác sĩ tâm thần (Psychiatrist)

Đây là bác sĩ đã học y khoa, sau đó chuyên ngành tâm thần.

Vai trò của họ bao gồm:

chẩn đoán các rối loạn tâm thần
đánh giá tình trạng bệnh lý
kê đơn thuốc
theo dõi đáp ứng điều trị
xử lý các trường hợp cấp cứu tâm thần

Ví dụ:

trầm cảm nặng
rối loạn lưỡng cực
tâm thần phân liệt
loạn thần
mất ngủ kéo dài cần điều trị bằng thuốc

Nếu cần dùng thuốc, người có thẩm quyền kê đơn là bác sĩ.

3. Nhà tham vấn tâm lý / Nhà trị liệu tâm lý (Counsellor / Psychotherapist)

Đây là nhóm làm việc chủ yếu thông qua đối thoại và các phương pháp tâm lý, giúp thân chủ:

hiểu rõ khó khăn của mình
nhận diện cảm xúc
thay đổi cách ứng phó
cải thiện các mối quan hệ
phát triển khả năng tự điều chỉnh

Họ không làm việc bằng thuốc mà bằng tiến trình tâm lý.

Tùy nền tảng đào tạo, họ có thể ứng dụng nhiều phương pháp khác nhau như:

CBT
ACT
EFT
EMDR
Gestalt
Family Systems
Person-Centered
Somatic approaches
hoặc các phương pháp tích hợp khác.

4. Người thực hành thôi miên trị liệu (Hypnotherapist)

Hypnotherapist là người được đào tạo về thôi miên trị liệu.

Điều quan trọng là:

Thôi miên không phải là một nghề độc lập trong mọi trường hợp, mà là một phương pháp có thể được tích hợp vào quá trình hỗ trợ tâm lý hoặc chăm sóc sức khỏe, tùy theo nền tảng đào tạo và phạm vi hành nghề của người thực hành.

Chất lượng của một người thực hành thôi miên không chỉ nằm ở việc họ biết gây trạng thái thôi miên, mà còn ở khả năng:

đánh giá vấn đề
hiểu tâm lý con người
lựa chọn thời điểm phù hợp
biết khi nào không nên sử dụng thôi miên
và làm việc trong giới hạn chuyên môn của mình.

5. Coach

Coach thường hỗ trợ những người đang khỏe mạnh về mặt tâm thần nhưng muốn:

phát triển bản thân
nâng cao hiệu suất
đạt mục tiêu
phát triển nghề nghiệp
cải thiện kỹ năng lãnh đạo

Coaching không nhằm điều trị các rối loạn tâm thần.

Vậy ai mới là người phù hợp?

Để trả lời câu hỏi này thì điều quan trọng là:

Bạn đang cần điều gì?

Nếu cần đánh giá bệnh lý hoặc thuốc → bác sĩ tâm thần.
Nếu cần hiểu và thay đổi những khó khăn về cảm xúc, hành vi, mối quan hệ → nhà tham vấn hoặc người thực hành hỗ trợ tâm lý phù hợp.
Nếu đang muốn phát triển mục tiêu nghề nghiệp hoặc hiệu suất làm việc → coach có thể phù hợp.
Nếu thôi miên được xem xét như một công cụ hỗ trợ, hãy tìm người có nền tảng tâm lý vững vàng và sử dụng thôi miên trong một khung làm việc rõ ràng, có giới hạn chuyên môn.